Hoe kies je de juiste maat bij een naaipatroon (borst, taille, heup)

Om de juiste maat bij een naaipatroon te kiezen, meet je je borst, taille en heupen op over het ondergoed dat je straks onder het kledingstuk draagt, vergelijk je die drie getallen in centimeters of inches met de maattabel op de patroonpagina en kies je de maat op basis van de afmeting die voor dat specifieke kledingstuk bepalend is: de borstomvang voor tops en jurken, de heupomvang voor broeken en de meeste rokken. Je confectiemaat uit de winkel speelt daarbij geen enkele rol. Patroonmaten beschrijven het lichaam en niet het winkelkaartje, waardoor bijna iedereen op een maattabel één of twee maten "groter" uitkomt dan in het winkelrek. Deze gids legt stap voor stap uit hoe je de drie maten opneemt, hoe je met centimeters en inches werkt en welke maat de doorslag geeft bij elk type kledingstuk, met voorbeelden uit de Sewly-catalogus.

Waarom een patroonmaat geen winkelmaat is

Winkelmaten worden door elk kledingmerk zelf bepaald en verschuiven in de loop der jaren. Een patroonmaat is gekoppeld aan vaste lichaamsmaten die er direct naast staan. Op Sewly gebruikt elk damespatroon exact dezelfde maattabel, zodat je je maat maar één keer hoeft op te meten voor de hele catalogus:

Maat	Borst	Taille	Heupen
XS	82,5 cm / 32.5 in	61 cm / 24.0 in	87,5 cm / 34.5 in
S	87,5 cm / 34.5 in	66 cm / 26.0 in	93 cm / 36.6 in
M	90 cm / 35.4 in	68,5 cm / 27.0 in	95 cm / 37.4 in
L	96,5 cm / 38.0 in	75 cm / 29.5 in	101,5 cm / 40.0 in
XL	104 cm / 41.0 in	82,5 cm / 32.5 in	109 cm / 42.9 in
2XL	114 cm / 44.9 in	93 cm / 36.6 in	119 cm / 46.8 in
3XL	126 cm / 49.6 in	110 cm / 43.3 in	132 cm / 52.0 in
4XL	140 cm / 55.1 in	124 cm / 48.8 in	146 cm / 57.5 in
5XL	148 cm / 58.3 in	135 cm / 53.2 in	156 cm / 61.4 in

Zie de tabel als een neutrale beschrijving van je lichaamsmaten, niet als een oordeel. Heb je een borstomvang van 96 cm, dan heb je volgens deze tabel maat L — ongeacht welk label je in de winkel koopt — en precies daardoor zal de jurk mooi passen.

Zo neem je de drie maten op

Gebruik een soepel meetlint, ga ontspannen rechtop staan en vraag als het kan iemand om te helpen; het is lastig om een meetlint op je eigen rug perfect horizontaal te houden.

1. Borst. Meet rondom het volste deel van de borst, met het meetlint horizontaal over de rug: aansluitend, maar niet strak aangetrokken. Draag de bh die je straks ook onder het kledingstuk zult dragen en adem normaal.
2. Taille. Meet rondom je natuurlijke taille; dat is het smalste punt van je bovenlichaam, meestal iets boven de navel. Twijfel je waar dat punt zit, buig dan even opzij: de vouw die ontstaat is je taille. Knoop daar eventueel een touwtje om je middel en meet over het touwtje heen.
3. Heup. Meet rondom het breedste deel van je heupen en billen, doorgaans 18 tot 23 cm onder de taille. Controleer in een spiegel of het meetlint aan de achterkant echt horizontaal loopt en niet naar beneden zakt.

Schrijf alle drie de getallen op in de eenheid waarin je hebt gemeten, en meet voor de zekerheid twee keer. Een verschil van 2 cm bij de borst scheelt al snel een halve maat.

Centimeters of inches

De maattabellen van Sewly tonen zowel centimeters als inches, dus meet in de eenheid van je meetlint en kijk in de bijbehorende kolom. Reken niet om tenzij het echt niet anders kan, en gebruik dan 2,54 cm per inch zonder tussentijds af te ronden: 37,5 inch is 95,3 cm (maat M) en niet 95 cm. Die halve inch telt vooral bij aansluitende kleding en boven in het maatbereik, waar de sprongen tussen twee maten groter zijn.

Hetzelfde geldt bij het printen. Het controlevierkant op de eerste pagina van een PDF-patroon is 5 bij 5 cm of 2 bij 2 inch, en een vierkant dat een paar millimeter afwijkt levert een kledingstuk op dat een hele maat groter of kleiner uitvalt.

Welke lichaamsmaat geeft de doorslag?

Als je je drie maten naast de tabel legt, vallen ze vaak in twee of zelfs drie verschillende maten. Het model van het kledingstuk bepaalt dan welke maat je volgt.

Een aansluitende jurk met een rits. Kies de maat op basis van je borstomvang, controleer daarna taille en heup in de tabel en pas de zijnaden aan waar ze afwijken. Mouwloze aansluitende jurk met prinsessennaden en V-hals is een goed voorbeeld: het is een jurk van geweven stof met een rits op de rug en zonder rek, dus de maat moet kloppen, maar de prinsessennaden geven je vier plekken om eenvoudig een of twee centimeter in te nemen of uit te leggen.

Een aansluitende jurk van tricot. Aansluitende bodycon-kokerjurk met vierkante hals is getekend voor stevige gebreide stoffen zoals punta di Roma (ponte) of een middelzware jersey met goede vormvastheid. Kies hier op basis van borst én heup; vallen die in verschillende maten, volg dan de grootste maat bij de heup en laat de lijn geleidelijk verlopen naar de kleinere maat bij de borst. Zit je overal tussen twee maten in, dan kun je bij tricot de kleinere maat kiezen; bij geweven stoffen niet.

Een losvallende jurk zonder taillenaad. Kies uitsluitend op basis van je borstomvang. Linnen jurk met losse pasvorm en steekzakken valt vanaf de schouder losjes naar de zoom, waardoor je taille- en heupmaat geen invloed hebben op de pasvorm.

Een rok met een vaste tailleband. Kies op basis van je taille. Linnen A-lijn midirok met zakken sluit aan in de natuurlijke taille met rimpels eronder en loopt in een A-lijn langs de heupen, zodat alleen de tailleband precies op je lichaamsmaat hoeft aan te sluiten.

Een broek met een elastische tailleband. Kies op basis van je heupomvang. Relaxte linnen broek met elastische tailleband en zakken moet bij het aantrekken over je heupen kunnen glijden; het elastiek brengt de tailleband daarna vanzelf terug naar jouw taillewijdte.

Kinderkleding. De maat is genoemd naar de leeftijd, maar leeftijd is slechts een indicatie. Meisjes-strokenjurk met Peter Pan-kraag en zakken, 2 tot 10 jaar vermeldt lichaamslengte, borst en taille per maat: maat 2Y hoort bij een lengte van 92 cm en een borstomvang van 53 cm, maat 12Y bij 152 cm en 78 cm. Kies de maat op basis van de borstomvang en pas de lengte aan op de lichaamslengte van het kind.

Herenpatronen volgen precies dezelfde logica: borstomvang voor overhemden en shirts, heupomvang voor broeken met een elastische tailleband, met op elke patroonpagina de tabel in beide eenheden.

Tussen twee maten in

Valt een meting tussen twee maten in, dan heb je drie opties, in volgorde van voorkeur:

1. Maten in elkaar laten overlopen (blenden). Knip de grotere maat op het punt van je bredere lichaamsmaat en de kleinere maat bij je smallere maat, en teken over een afstand van 10 tot 15 cm een vloeiende verbindingslijn. Bij een jurk betekent dit meestal de ene maat bij de borst en een maat groter bij de heup.
2. Kies de grotere maat bij geweven stoffen. Een kledingstuk van geweven stof kun je bij de naden altijd iets innemen, maar je kunt het niet verder uitleggen dan de naadtoeslag. Kun je de lijnen niet laten overlopen, knip dan de grotere maat.
3. Kies de kleinere maat bij stevige tricot. Tricot rekt mee met het lichaam, waardoor de kleinere maat meestal mooier aansluit en niet gaat plooien.

Op Sewly worden de meeste patronen geleverd als één los bestand per maat: print in dat geval de twee maten die je nodig hebt en neem de overgangslijn van het ene blad over op het andere. Is het patroon één gelaagd PDF-bestand, zet dan vóór het printen alleen de twee lagen aan die je nodig hebt.

Overwijdte: lichaamsmaten zijn geen kledingmaten

Een maattabel vermeldt lichaamsmaten. Het afgewerkte kledingstuk is altijd iets ruimer dan je lichaam; dat verschil heet overwijdte (of bewegingsruimte, in het Engels ease) en zorgt ervoor dat je kunt ademen, zitten en je armen kunt optillen. Een losse rechte jurk heeft veel overwijdte; een nauwsluitende tricotjurk heeft er bijna geen of zelfs een negatieve overwijdte. Daarom lees je in patroonbeschrijvingen omschrijvingen als "valt soepel langs het lichaam zonder te knellen": dat vertelt je hoeveel bewegingsruimte er in het ontwerp zit.

Bij een aansluitende jurk van geweven stof loont het om het lijfje eerst één keer te naaien uit een goedkope proefkatoen voordat je in je mooie stof knipt. Dat kost een uurtje en laat meteen zien of je een naad iets wilt verleggen. Bij losvallende modellen, gerimpelde rokken en alles met een elastische tailleband kun je meteen in je echte stof beginnen.

Voordat je gaat knippen

Meet jezelf op, kies de maat op basis van de lichaamsmaat die de doorslag geeft, print het patroon en meet het controlevierkant na voordat je ook maar één patroondeel uitknipt. Hoe print je een PDF-naaipatroon thuis legt alles uit over het printen, inclusief wat je doet als het controlevierkant niet de juiste afmeting heeft. Blader daarna door de Sewly-catalogus of bekijk de patronenpagina; onder elke patroonbeschrijving vind je de volledige maattabel in centimeters en inches.